Nie pachną alkoholem, nie zostawiają śladów po wkłuciach na przedramionach, a jednak potrafią zrujnować życie równie skutecznie co twarde narkotyki. Uzależnienia behawioralne – od czynności – to rosnący problem zdrowia publicznego. W świecie dynamicznych bodźców i łatwego dostępu do cyfrowych wyzwalaczy, granica między niewinną przyjemnością a kompulsją zaciera się szybciej niż kiedykolwiek.
W klasycznym ujęciu uzależnienie kojarzymy ze substancją chemiczną. Tymczasem ludzki mózg potrafi popaść w głęboką zależność od własnych neuroprzekaźników – głównie dopaminy – uwalnianych w odpowiedzi na powtarzalne zachowania. Hazard, zakupy, gry komputerowe, praca czy kompulsywne zachowania seksualne działają na układ nagrody w sposób niemal tożsamy z używkami.
Historia Tomasza: Cisza po drugiej stronie ekranu
Tomasz ma 42 lata, jest specjalistą w branży finansowej, mężem i ojcem. Z zewnątrz jego życie wygląda na poukładane. Problem narastał jednak po cichu przez kilka lat.
Wymagająca praca, tempo życia, brak czasu i przestrzeni dla siebie i ważnych dla niego osób zwiększały wewnętrzne napięcie i brak satysfakcji z życia. Zaczęło się niepozornie – od szybkiego rozładowywania stresu po pracy przed ekranem laptopa. Z czasem pojedyncze epizody oglądania pornografii przekształciły się w kilkugodzinne, nocne maratony. Gdy w organizmie wzrastała tolerancja, zwykłe materiały przestały wystarczać, a kompulsja przeniosła się także na płatne portale i poszukiwanie przypadkowych kontaktów w sieci.
“Najgorsze nie było zmęczenie, ale poczucie podwójnego życia. Siedziałem przy stole z żoną i dzieckiem, patrząc im w oczy i czując całkowitą pustkę. Byłem ciałem obecny, ale myśli krążyły wokół kolejnej możliwości wyjścia do drugiego pokoju” – wspomina Tomasz.
Wstyd, poczucie winy i lęk coraz bardziej się wzmagają. Fot. Andrea Piacquadio/Pexels
Kompulsja przejęła kontrolę nad jego harmonogramem. Pojawiły się narastające stany lękowe, ciągłe poczucie wstydu i naruszona samoocena. Przełom nastąpił w noc, gdy po kolejnym epizodzie zatracił poczucie czasu i nie pojechał rano do pracy, wyłączając telefon. Kiedy żona odnalazła go w zamkniętym pokoju, zdezorientowanego i pogrążonego w poczuciu winy, nie potrafił już dłużej zaprzeczać.
„Nie potrafię sam przestać” – te cztery słowa, wypowiedziane przez łzy o czwartej nad ranem, stały się pierwszym krokiem do wyjścia z klatki.
Na czym polega terapia uzależnień behawioralnych?
W przeciwieństwie do uzależnień od substancji (gdzie celem jest częstokroć całkowita abstynencja, np. od alkoholu czy nikotyny), w przypadku uzależnień od czynności – a w szczególności seksualności – celem nie jest wyeliminowanie danej sfery z życia, lecz przywrócenie jej zdrowych, dojrzałych ram.
Terapia opiera się między innymi na następujących filarach:
- Rozpoznanie wyzwalaczy: Pacjent uczy się identyfikować i nazywać emocje i sytuacje (stres, samotność, zmęczenie, nudę), które mogą uruchamiać głód kompulsji.
- Zauważenie i rozbrojenie postaw obronnych: Praca nad racjonalizacją, zaprzeczaniem, a także zminimalizowaniem wstydu, który często napędza błędne koło uzależnienia.
- Odbudowa regulacji emocjonalnej: Nauka zdrowych strategii radzenia sobie z trudnymi stanami psychicznymi bez sięgania po kompulsywne zachowanie.
- Praca nad relacjami: Odbudowanie zdolności do budowania bliskości i intymności opartej na więzi, a nie na przedmiotowym traktowaniu drugiego człowieka czy samego siebie.
Uzależnienie od czynności to nie brak woli czy skaza charakteru – to zaburzenie, które wymaga profesjonalnej diagnozy i psychoterapii. Zrobienie pierwszego kroku i przełamanie bariery wstydu otwiera drogę do odzyskania kontroli nad własnym życiem i relacjami.
Rozmowa z terapeutą może być początkiem drogi do życia w wolności od kompulsji Fot. Tima Miroshnichenko/Pexels
W tym celu warto nawiązać kontakt z placówką prowadzącą terapię indywidualną i grupową skierowaną do osób z kompulsywnym zaburzeniem zachowań seksualnych (uzależnienia od seksu). Taką placówką jest Miejski Ośrodek Terapii Uzależnień w Bielsku-Białej, przy ul. Mostowej 1, w którym już od prawie 10 lat prowadzona jest grupa dla osób potrzebujących pomocy w tym zakresie. Co ważne, w tej placówce realizowany jest Program opieki i terapii osób z uzależnieniami behawioralnymi oraz ich rodzin i bliskich finansowany z Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Dzięki temu pomoc jest nieodpłatna, a także mogą z niej skorzystać osoby z całej Polski, gdyż umożliwiamy zakwaterowanie z wyżywieniem.
Zespoły terapeutyczne z ośrodków Błękitnego Krzyża z Pszczyny, Czechowic-Dziedzic, Żywca i Bielska-Białej.
A co z bliskimi? One również mogą skorzystać z pomocy terapeutycznej w ośrodku. A nawet jest to wskazane, z racji trudności emocjonalnych jakich mogą doświadczać w związku z problemem partnera.
UWAGA: Pomoc terapeutyczna dla osób z uzależnieniem od czynności jest dostępna we wszystkich ośrodkach Śląskiej Fundacji Błękitny Krzyż.
Adresy ośrodków terapii uzależnień:
Bielsko-Biała, ul. Mostowa 1, tel. 33 822 79 83 (grupa dla osób z uzależnieniem od seksu, grupa dla osób z uzależnieniem od czynności, terapia indywidualna)
Bielsko-Biała, ul. Bystrzańska 51a, tel. 33 817 20 49 (pomoc stacjonarna)
Czechowice-Dziedzice, ul. Nad Białką 1b, tel. 32 215 97 40 (terapia indywidualna, grupy mieszane – dla osób z uzależnieniem od substancji i o czynności)
Pszczyna, ul. Paderewskiego 3, tel. 32 210 42 92, (terapia indywidualna, grupy mieszane – dla osób z uzależnieniem od substancji i o czynności)Żywiec, al. Legionów 1, tel. 33 861 00 83 (terapia indywidualna, grupy mieszane – dla osób z uzależnieniem od substancji i o czynności)
Odwiedź nas stronie: www.bk-europe.pl na FB @slaska.fundacja.blekitny.krzyz i na Instagramie @blekitnykrzyz by być z nami na bieżąco!
Program finansowany Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych na zlecenie
Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
