Jesienią i zimą błony śluzowe nosa, gardła i jamy ustnej są częściej narażone na przesuszenie. Sprzyjają temu ogrzewane pomieszczenia, niewielka wilgotność powietrza, niskie temperatury oraz oddychanie przez usta przy zatkanym nosie.
Suchość może powodować pieczenie, drapanie w gardle, chrypkę i większą podatność śluzówki na podrażnienia. Dlatego w chłodnych miesiącach warto zadbać nie tylko o leczenie pojawiających się dolegliwości, lecz także o warunki panujące w domu oraz codzienne nawyki.
Dlaczego śluzówki wysychają zimą?
Błona śluzowa nosa ogrzewa, nawilża i oczyszcza wdychane powietrze. Kontakt z zimnym powietrzem na zewnątrz, a następnie z suchym i ogrzanym powietrzem w pomieszczeniach może powodować jej podrażnienie. Pojawiają się wtedy uczucie suchości, zatkanie nosa, pieczenie, a czasem także drobne krwawienia.
Podobnie reaguje gardło. Oddychanie przez usta, zwłaszcza podczas snu, dodatkowo je wysusza i może nasilać drapanie, chrypkę oraz kaszel.
W jamie ustnej ważną funkcję pełni ślina. Nawilża błony śluzowe, pomaga oczyszczać zęby z resztek pokarmu i uczestniczy w ochronie szkliwa. Jej niedobór może powodować nieświeży oddech, pieczenie języka, problemy z przełykaniem oraz zwiększać ryzyko próchnicy. Suchości sprzyjają między innymi zbyt mała ilość wypijanych płynów, oddychanie przez usta i stosowanie niektórych leków.
Jak ograniczyć przesuszenie śluzówek?
Największe znaczenie mają działania stosowane regularnie. Warto zwrócić uwagę na kilka prostych zasad:
- Kontroluj wilgotność powietrza – w sezonie grzewczym pomocny może być higrometr. Jeśli korzystasz z nawilżacza, pamiętaj o jego regularnym czyszczeniu, ponieważ zaniedbane urządzenie może stać się źródłem drobnoustrojów.
- Pij płyny w ciągu całego dnia – zapotrzebowanie zależy między innymi od wieku, diety, aktywności i stanu zdrowia. Nie warto jednak czekać z piciem do momentu pojawienia się wyraźnego pragnienia.
- Stosuj roztwory soli przeznaczone do nosa – preparaty izotoniczne mogą pomagać w nawilżaniu i oczyszczaniu śluzówki. Nie powodują polekowego obrzęku nosa, który może wystąpić po zbyt długim stosowaniu niektórych środków obkurczających naczynia.
- W miarę możliwości oddychaj przez nos – jeśli oddychanie przez usta stało się stałym problemem, warto ustalić jego przyczynę. Może nią być alergia, przewlekły nieżyt nosa, przerost migdałków lub nieprawidłowa budowa przegrody nosowej.
- Unikaj czynników drażniących – dym tytoniowy, alkohol, kurz i bardzo ostre potrawy mogą nasilać suchość lub pieczenie.
Jeśli rano często budzisz się z suchym gardłem, zwróć uwagę na drożność nosa, chrapanie i jakość snu. Powtarzające się dolegliwości warto omówić z lekarzem.
Jak łagodzić suchość nosa i gardła?
Przy podrażnieniu łatwo sięgnąć po pierwszy dostępny preparat, ale środek powinien być dobrany do przyczyny i rodzaju objawów. Krople oraz spraye obkurczające naczynia szybko zmniejszają obrzęk nosa, jednak należy stosować je krótko i zgodnie z ulotką. Używane zbyt długo mogą powodować polekowy nieżyt nosa i nasilać uczucie zatkania.
Łagodniejsze postępowanie obejmuje stosowanie preparatów nawilżających do nosa, regularne wietrzenie pomieszczeń i unikanie ich przegrzewania. Można również korzystać z nebulizacji solą fizjologiczną, jeśli nie ma przeciwwskazań, a używany preparat jest do tego przeznaczony. Sam nebulizator trzeba dokładnie czyścić zgodnie z instrukcją producenta.
Przy podrażnionym gardle warto pić płyny, ograniczyć bardzo gorące napoje oraz unikać dymu tytoniowego. Jeśli pojawiła się chrypka, pomocne może być również ograniczenie długiego mówienia i nadmiernego obciążania głosu. Płyny do płukania zawierające alkohol lub inne drażniące składniki mogą natomiast nasilać uczucie suchości.
Samo łagodzenie objawów może nie wystarczyć, jeśli nie zostanie usunięta przyczyna przesuszenia. Warto więc zwrócić uwagę na wilgotność powietrza, nawodnienie, sposób oddychania oraz czas stosowania preparatów obkurczających błonę śluzową nosa.
Informacje o dostępnych preparatach do nosa, gardła i jamy ustnej można znaleźć w serwisie medicare.pl. Produkt należy dobrać do rodzaju objawów, wieku użytkownika i ewentualnych przeciwwskazań, a w razie wątpliwości skonsultować wybór z lekarzem lub farmaceutą.
Jak zadbać o jamę ustną przy uczuciu suchości?
Suchość jamy ustnej może początkowo objawiać się uczuciem lepkości, pieczeniem języka, trudnością w mówieniu lub potrzebą popijania wody w nocy. Jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas, może zwiększać ryzyko próchnicy, nieświeżego oddechu i podrażnień błony śluzowej.
Osoby noszące aparat ortodontyczny lub protezę mogą być bardziej narażone na otarcia i drobne urazy. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają dokładne, ale delikatne szczotkowanie oraz regularne czyszczenie aparatu lub protezy. Przy uczuciu suchości lepiej unikać płynów do płukania jamy ustnej o wysokiej zawartości alkoholu.
Jeśli suchość utrzymuje się mimo regularnego picia płynów i właściwej higieny, warto przejrzeć z lekarzem lub farmaceutą listę przyjmowanych leków. Takie działanie mogą mieć między innymi niektóre preparaty przeciwalergiczne, przeciwdepresyjne i moczopędne. Nie należy jednak samodzielnie odstawiać zaleconego leczenia.
Kiedy potrzebna jest konsultacja?
Przejściowa suchość nosa lub gardła zwykle nie wymaga pilnej wizyty. Z lekarzem warto jednak skontaktować się, gdy:
- objawy utrzymują się przez dłuższy czas, nasilają lub nie ustępują mimo nawilżania,
- krwawienia z nosa często powracają, są obfite albo trudno je zatrzymać,
- niedrożność nosa utrzymuje się przez większość czasu,
- w jamie ustnej pojawiają się bolesne, niegojące się owrzodzenia lub utrzymujący się nalot,
- występują trudności z oddychaniem lub przełykaniem,
- do objawów dołączają wysoka gorączka, silny ból zatok albo wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Suchość błon śluzowych jest częstym problemem w sezonie grzewczym, ale nie zawsze wynika wyłącznie z warunków panujących w mieszkaniu. Jeśli dolegliwości nawracają lub utrzymują się mimo zmiany codziennych nawyków, warto ustalić ich przyczynę z lekarzem, stomatologiem albo farmaceutą.
