Druga Bawaria albo drugie Detroit – zdaniem europosłanki Mirosławy Nykiel przed takim wyborem stoi dziś województwo śląskie. O tym, czy region otrzyma wystarczające środki na transformację i dalszy rozwój, zdecydują negocjacje dotyczące nowego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Stawka jest ogromna, a wynik tych rozmów będzie miał znaczenie również dla Bielska-Białej.
O przyszłości unijnych funduszy, które mogą trafić do województwa śląskiego, rozmawiano podczas konferencji prasowej w Katowicach z udziałem europosłanki Mirosławy Nykiel i marszałka województwa Wojciecha Saługi.
– Stoimy na rozstaju dróg – albo będziemy drugą Bawarią, albo drugim Detroit. Walczymy o rekordową kwotę z funduszy unijnych – mówiła europosłanka Mirosława Nykiel. Jak zadeklarowała w rozmowie z redakcją, funduszy unijnych w kolejnej perspektywie z pewnością nie zabraknie dla Bielska-Białej.
Głównym tematem spotkania były negocjacje dotyczące budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Stawką są ogromne pieniądze, a sposób ich podziału może mieć istotne znaczenie również dla Bielska-Białej i całego regionu. Komisja Europejska zaproponowała, by do Polski trafiło ponad 123 mld euro w ramach nowego budżetu UE. To największa kwota przewidziana dla któregokolwiek z państw członkowskich.
Istotna zmiana dotyczy jednak zasad rozdysponowania pieniędzy. Zamiast dotychczasowego modelu, w którym poszczególne regiony negocjowały bezpośrednio z Komisją Europejską, teraz będą musiały uzgadniać swoje potrzeby z rządem i ministerstwami. Podczas konferencji podkreślano, że Polska zabiega o jak największą pulę środków, ale równie ważne będzie wynegocjowanie korzystnych zasad ich podziału.
Województwo śląskie najpewniej przestanie być w Unii Europejskiej zaliczane do tzw. regionów biedniejszych. Teoretycznie jest się z czego cieszyć, ale w praktyce to najbiedniejsze regiony mają zagwarantowane miliardy euro. Regiony średnie, nazywane również przejściowymi, nie mają natomiast zapewnionych pieniędzy. Znika też osobny fundusz na transformację, z którego województwo śląskie pozyskuje jedne z największych środków w całej Unii. Jak mówił marszałek Wojciech Saługa, region wciąż potrzebuje wsparcia, mimo dotychczasowego wykorzystania funduszy europejskich.
– Wciąż mamy wiele do zrobienia pod kątem transformacji, ale fakt, że jesteśmy klasyfikowani jako region tak zwany przejściowy, to w mojej ocenie powód do satysfakcji. To świadczy o dobrym wykorzystaniu środków unijnych do tej pory, z korzyścią dla województwa. Ale wciąż ich potrzebujemy – mówił marszałek.
– Reprezentuję region śląski i bardzo mi zależy na tym, żeby jak największą część tej kwoty wykorzystać dla Śląska, właśnie dlatego, że tutaj następuje transformacja energetyczna. Podtrzymuję swoją opinię, że jeśli transformacja energetyczna uda się na Śląsku, to uda się w Europie – przekonywała Mirosława Nykiel.
Europosłanka tłumaczyła, że o przyszłe fundusze trzeba walczyć już na etapie negocjacji. Dlatego złożyła ponad 200 poprawek do budżetu, z których trzy uznaje za kluczowe. Pierwsza zakłada rezerwację w całej Unii co najmniej 19,7 mld euro wyłącznie dla regionów odchodzących od węgla. Druga przewiduje podniesienie o 30 proc. unijnej dopłaty dla regionów, które wyszły z grupy najbiedniejszych, ale wciąż przechodzą transformację. Trzecia zakłada przeznaczenie co najmniej jednej czwartej z puli 26,21 mld euro w nowym Funduszu Konkurencyjności dla regionów objętych transformacją. Poprawki mają sprawić, że województwo śląskie będzie mogło liczyć na znaczące środki.
Choć w teorii pieniądze przeznaczone na transformację mają trafiać przede wszystkim na Górny Śląsk, w praktyce – jak pokazuje obecna perspektywa unijna – korzysta z nich także Bielsko-Biała. Miasto pozyskało blisko 12 mln zł dofinansowania z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na odrestaurowanie dawnego magazynu wełny.
Najbliższe miesiące będą zatem ważne nie tylko dla przyszłości całego województwa, ale również dla samorządów planujących kolejne inwestycje. Ostateczne zasady podziału unijnych pieniędzy przesądzą o tym, na jakie wsparcie będą mogły liczyć regiony i lokalne projekty w kolejnej perspektywie finansowej.
Nie da się jednak automatycznie przełożyć zasad podziału środków dla całego województwa na sytuację poszczególnych samorządów. Dlatego redakcja zapytała europosłankę Mirosławę Nykiel o przyszłość unijnego wsparcia dla Bielska-Białej.
– Na pewno nie zabraknie środków. Z tego, co się orientuję, marszałek z naszym prezydentem mają dobre relacje i prezydent Klimaszewski absolutnie o to zadba. Niedawno się z nim widziałam, nic o żadnych problemach z tym związanych nie wspominał – powiedziała.
Jak zaznaczyła europosłanka, nie zamierza ingerować w kompetencje samorządu, ale deklaruje gotowość do pomocy, jeśli okaże się ona potrzebna.
– Absolutnie nie wchodzę w rolę samorządu, szanuję konstytucyjny podział władzy, ale gdyby potrzebne było wsparcie, to jestem do usług – zapewniła.
Dodała, że w sprawach podziału pieniędzy zawsze pojawiają się spory. Ważne jednak, by potrafić je rozwiązywać i wyciągać właściwe wnioski.
