W czasach narastających podziałów społecznych Europa na nowo próbuje budować swoją siłę poprzez współpracę z sąsiadami. Czy to ambitny plan, czy jedynie utopijna wizja? To pytanie stało się motywem przewodnim tegorocznego Przeglądu Filmowego „Kino na Granicy” w Cieszynie – zarówno w programie filmowym, jak i literackim.
Organizatorzy chcą przyjrzeć się napięciu między poczuciem sprawczości a doświadczeniem bezsilności, potrzebie trwania przy wartościach wypracowanych przez pokolenia oraz poszukiwaniu wspólnoty w obliczu realnych zagrożeń. Wątki te – szczególnie w Europie Środkowej – brzmią dziś równie mocno jak w okresie międzywojennym czy w czasie solidarnościowych przemian, które doprowadziły do powstania Grupy Wyszehradzkiej w 1991 r.
– Bezsilność bywa siłą stanowienia i współodczuwania. Z braku pewności rodzą się rozterki, te zaś bywają impulsem do działania. Kino bywało często manifestem podobnych dylematów. Chcemy pokazać je w sposób zadziorny, prowokujący, czasem wręcz bulwersujący. Dzisiaj bardzo brakuje mi takiego kina – mówi Łukasz Maciejewski, polski dyrektor programowy przeglądu.
W jego programie znalazło się kilkanaście filmów z Polski, Czech, Słowacji i Węgier, które na przestrzeni lat podejmowały temat wspólnoty, siły i jej braku. Po obu stronach Olzy zobaczymy m.in. „Sprawę Barnaby Kosa” Petera Solana, „Desperatów” Miklósa Jancsó, „Inną miłość” Dušana Trančíka, „Pułkownika Redla” Istvána Szabó, „Robaka” Mariusza Grzegorzka czy „Wydalonego” Adama Sikory.
Hasło przewodnie przeglądu znajdzie swoje rozwinięcie także w programie „Literatury na Granicy”. – Siła to dziś temat wyjątkowo aktualny. Potrzebujemy mądrej siły, by mierzyć się z wyzwaniami współczesności, zarówno globalnymi jaki i tymi, które dotyczą naszej części Europy. W czasach pełnych niepokoju, w obliczu wojny, jako kraje Grupy Wyszehradzkiej musimy mówić jednym, silnym głosem. Tymczasem obserwujemy polaryzację społeczeństw, kryzys demokracji, triumf populizmu i zalew fake newsów. Chcemy więc zapytać, czym naprawdę jest siła, dlaczego tak często mylimy ją z przemocą i czy w bezsilności – jak pisał Václav Havel – może kryć się jej źródło – podkreśla Anna Maślanka z rady programowej cyklu.
Swój udział w części literackiej nadolziańskiego przeglądu potwierdzili już m.in. Klára Vlasáková, Michal Hvorecký, Marek Šindelka, Filip Bajon, Krzysztof Siwczyk, Maciej Melecki i Darek Foks.
Przegląd Filmowy „Kino na Granicy” odbędzie się od 29 kwietnia do 3 maja w Cieszynie i Czeskim Cieszynie.
