Jedno z najznakomitszych osiągnięć artystycznych w dziedzinie porcelany stołowej można oglądać w bielskim Zamku Książąt Sułkowskich. Niezwykle cenione elementy tego serwisu są pożądane przez muzea i kolekcjonerów na całym świecie. Zapraszamy do obejrzenia reportażu filmowego Beskidzkiej TV.
Wystawa zatytułowana jest „Przy książęcym stole. 290. rocznica powstania miśnieńskiego serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego”. Prezentuje część elementów osobistego serwisu porcelanowego księcia, stworzonego w latach 1735–1737 w Królewskiej Manufakturze Porcelany w Miśni. Głównym projektantem serwisu był Johann Joachim Kaendler.
Ekspozycja prezentowana jest w Salonie Muzycznym – bo to właśnie on pełnił dawniej rolę książęcej jadalni. Co więcej, naczynia wyeksponowane zostały na funkcjonującym niegdyś w tym pomieszczeniu oryginalnym stole.
Serwis Sułkowskiego był innowacyjny zarówno pod względem liczby naczyń (około 600–1000 elementów), jak i ich urozmaicenia. – Był również pierwszym serwisem, w którym wytwórnia odeszła od naśladowania form azjatyckich i – na życzenie Sułkowskiego – kopiowała barokowe formy złotnictwa europejskiego – opowiada Grzegorz Madej, kierownik Działu Historii w Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej oraz kurator ekspozycji. – Cechą wyróżniającą tę kolekcję są dekoracje. Johann Joachim Kaendler zaprojektował dla serwisu Sułkowskiego reliefowy ornament plecionkowy, tak zwany Sulkowski-Ozier. Poza nim, elementem wyróżniającym serwis jest jego dekoracja malarska, stworzona przez głównego malarza wytwórni miśnieńskiej, Johanna Gregora Herolda. Zdecydował on o tym, że serwis w pewnym sensie będzie naśladował serwis koronacyjny, więc w centralnym miejscu umieszczony został herb aliansowy Sułkowskiego i jego małżonki Marii von Stein.
Serwis Sułkowskiego stał się przełomowy również ze względu na jego pierwsze oficjalne użycie do obiadu w obecności króla Augusta III. Debiut ten miał miejsce w 1737 roku w drezdeńskim pałacu księcia. Władca ze swą rodziną i najwyższymi urzędnikami spożywał wówczas obiad podany po raz pierwszy w zastawie z gliny kaolinowej, a nie z wymaganego protokołem dworskim srebra.
Aleksander Józef Sułkowski zmarł w 1762 roku, pozostawiając ośmioro dzieci, w tym czterech synów, którzy podzielili między siebie schedę po ojcu. – Wiemy, że po 1786 roku, kiedy tytularnym czwartym księciem bielskim został Franciszek Sułkowski, przywiózł on tu ze sobą odziedziczoną część porcelany – mówi Grzegorz Madej.
Na przestrzeni kilku wieków serwis Sułkowskiego uległ zniszczeniu i rozproszeniu – wskutek pożarów i podziałów rodowych. – Współcześnie elementy serwisu znajdują się w różnych zbiorach muzealnych na całym świecie – mówi kurator. – Największą kolekcję posiada Bayerisches Nationalmuseum w Monachium, któremu udało się zgromadzić około 33 elementów. W Polsce największą kolekcję posiada Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum, w drugiej kolejności Zamek Królewski na Wawelu, a na trzecim miejscu plasuje się nasze Muzeum. Kolekcję prezentowaną na wystawie mogliśmy utworzyć dzięki współpracy z Zamkiem Królewskim w Warszawie – Muzeum oraz Muzeami Narodowymi w Poznaniu, Wrocławiu i Warszawie. Oczywiście część prezentowanej porcelany pochodzi z naszych zbiorów. Ale trzeba też podkreślić, że połowa zebranych elementów pochodzi z prywatnych zbiorów potomka bielskich książąt Sułkowskich, Romana Herziga z Wiednia.
Niezwykle cenione elementy prekursorskiego serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego są dziś pożądane przez muzea i kolekcjonerów na całym świecie. – Pozwala to, z przymrużeniem oka, określać je mianem „Giocondy” porcelany europejskiej – mówi Grzegorz Madej.
Wystawa prezentowana jest do końca sierpnia. W czasie jej trwania zaplanowano oprowadzania kuratorskie, których terminy można śledzić na stronie internetowej Muzeum Historycznego oraz w mediach społecznościowych tej instytucji kultury, organizowanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Wydarzeniu towarzyszy publikacja „Historia miśnieńskiego serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego i jego dzieje na zamku w Bielsku” autorstwa Grzegorza Madeja.
Autorzy reportażu wideo:
Bartosz Augustyniak
Sebastian Kozdroń
Maciej Chrobak
