23 kwietnia zawaliła się część drewnianych schodów prowadzących od ul. Browarnej na Górę Zamkową w Cieszynie. W trakcie incydentu ucierpieli turyści z Pilicy. 29 kwietnia Zamek Cieszyn opublikował w tej sprawie oficjalny komunikat, teraz do sprawy odniosło się miasto Cieszyn, prezentując własne stanowisko.
Przypomnijmy, Zamek Cieszyn wyraził ubolewanie z powodu zdarzenia, jednak kluczowym elementem komunikatu było stanowisko dotyczące zarządzania schodami. Zamek Cieszyn przekonywał, że nie jest zarządcą drewnianych schodów zewnętrznych prowadzących od ulicy Bednarskiej, na których doszło do zdarzenia. „Jako instytucja kultury dzierżawimy część terenu Góry Zamkowej na potrzeby realizacji naszych zadań statutowych. Zgodnie z zawartą umową dzierżawy jesteśmy zobowiązani do dbania o estetykę oraz utrzymanie czystości w zakresie użytkowanego obszaru” – poinformowano.
Teraz do kwestii odpowiedzialności za miejsce katastrofy odniosło się miasto. Burmistrz Cieszyna przedstawiła stanowisko oparte – jak tłumaczy – na analizie obowiązujących przepisów prawa oraz dokumentów regulujących funkcjonowanie instytucji „Zamek Cieszyn”. Prezentujemy je w całości.
Na wstępie wyrażamy ubolewanie z powodu zaistniałej sytuacji oraz przekazujemy osobom poszkodowanym słowa wsparcia, życząc im szybkiego powrotu do zdrowia.
Stanowisko Burmistrza Miasta Cieszyna:
Zamkowi Cieszyn na podstawie stosownej umowy dzierżawy zostało powierzone mienie komunalne, w którego skład wchodzą nieruchomości gruntowe wraz ze znajdującymi się na nim zabudowaniami (budynkami, chodnikami, schodami, placami, elementami małej arch., zielenią wysoką i niską, itp.). Powierzenie nieruchomości profesjonalnemu podmiotowi posiadającemu osobowość prawną – instytucji kultury, jaką jest Zamek Cieszyn – skutkuje tym, że utrzymanie obiektu w należytym stanie, ale także odpowiedzialność za bieżące uchybienia w zarządzaniu, spoczywa wyłącznie na dzierżawcy – Zamkowi Cieszyn. Wynika to z faktu, iż z chwilą objęcia nieruchomości Zamek Cieszyn sprawuje nad nią faktyczne władztwo, przejmując tym samym uprawnienia w zakresie bieżącego nadzoru.
Odnosząc się do zakresu odpowiedzialności Zamku Cieszyn za zarządzanie mieniem oraz infrastrukturą, wskazać należy, iż zgodnie z Uchwałą Nr XXVII/282/12 Rady Miejskiej Cieszyna z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie nadania statutu instytucji kultury „Zamek Cieszyn” – Dyrektor tej instytucji jest organem zarządzającym, reprezentującym ją na zewnątrz i odpowiedzialnym za jej funkcjonowanie, w tym za właściwe gospodarowanie powierzonym mieniem i środkami finansowymi, a także za prowadzenie działalności zgodnie ze statutem.
Powyższe znajduje rozwinięcie w Zarządzeniu Nr D.0211.6.2022 Dyrektora Zamku Cieszyn z dnia 19 maja 2022 r. w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Zamku Cieszyn, które jednoznacznie określa Dyrektora jako jednoosobowy organ zarządzający instytucją, odpowiedzialny za organizację jej pracy, podejmowanie decyzji w sprawach merytorycznych oraz zarządzanie powierzonym mieniem, w tym obiektami i terenami użytkowanymi przez Zamek Cieszyn. Warto podkreślić, że w ramach struktury organizacyjnej Zamku Cieszyn funkcjonuje Dział Administracyjno-Gospodarczy, którego zadania obejmują m.in. sporządzanie planów i realizację działań związanych z utrzymaniem infrastruktury, a także zapewnienie bezpieczeństwa i porządku na terenach pozostających w dyspozycji instytucji.
Z kolei Umowa w sprawie warunków organizacyjno-finansowych działalności Zamku Cieszyn oraz programu jego działania zawarta pomiędzy Burmistrzem Miasta a Dyrektorem Zamku stanowi, iż instytucja ta prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, a Dyrektor odpowiada za całokształt jej funkcjonowania, w tym za sprawy organizacyjne, finansowe i majątkowe. Jednocześnie dokument ten wskazuje na obowiązek działania z należytą starannością oraz współdziałania z Organizatorem (Gmina Cieszyn) i Współorganizatorem (Województwo Śląskie), przy zachowaniu przypisanych kompetencji.
Zarówno Organizator jak i Współorganizator zobowiązują się do zapewnienia instytucji środków do prowadzenia działalności kulturalnej oraz utrzymania obiektów, w których działalność jest prowadzona w kwocie ustalonej w budżecie Gminy Cieszyn oraz w budżecie Województwa Śląskiego na dany rok.
Także zakres czynności Dyrektora obejmuje kierowanie pracą Zamku Cieszyn, zapewnienie terminowej realizacji zadań jednostki określonych w Statucie, ponadto nadzór nad realizacją zadań oraz zapewnienie zgodności działań z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w obszarze zarządzania powierzonym mieniem.
Zgodnie z zapisami w umowie dzierżawy oraz na podstawie art. 697 Kodeksu Cywilnego, a dotyczącymi obowiązku utrzymania przedmiotu dzierżawy, dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, co oznacza również, że Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym. Art. 681 KC jednoznacznie wskazuje, iż po stronie Dzierżawcy są drobne naprawy i bieżąca konserwacja, natomiast art. 662 § 2 KC wskazuje wprost, iż to Dzierżawca ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić wydzierżawiającego o konieczności napraw, które go obciążają.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę także na zapis w § 10 umowy dzierżawy, w którym to na dzierżawcy spoczywał obowiązek ubezpieczenia dzierżawnej nieruchomości w pełnym zakresie od zdarzeń losowych oraz odpowiedzialności cywilnej. Taki zapis potwierdza intencję stron, gdyż to Dzierżawca przejmuje ryzyko związane z eksploatacją nieruchomości.
Mając na względzie powyższe – podkreślamy, że wszelkie działania podejmowane przez Miasto realizowane są z należytą starannością, w oparciu o przepisy prawa oraz z uwzględnieniem interesu publicznego, w szczególności bezpieczeństwa mieszkańców i osób odwiedzających, które pozostaje dla miasta najwyższym priorytetem.
Dodatkowo należy jednoznacznie podkreślić, że w związku z incydentem z dnia 23 kwietnia na terenie Zamku Cieszyn, sytuacja ta nie wynika z kwestii finansowych, polegających np. na braku wystarczających środków, ale kluczowe znaczenie miały zaniedbania w zakresie bieżącego utrzymania oraz nadzoru nad infrastrukturą obiektu, który został powierzony instytucji kultury Zamek Cieszyn.
Odnosząc się do oświadczenia Pani Dyrektor Zamku Cieszyn, w którym informuje ona, iż Zamek Cieszyn nie jest zarządcą drewnianych schodów zewnętrznych prowadzących od ulicy Bednarskiej można stwierdzić w świetle powyższych ustaleń, że wprowadza ono w błąd opinię publiczną. W Regulaminie Organizacyjnym Zamku Cieszyn, nadanym przez Dyrektora Zamku, znajdują się stwierdzenia: iż „do kompetencji Dyrektora Zamku należy między innymi (…) zarządzanie obiektami oraz powierzonym mieniem Zamku (…)”, zakres działania Działu Administracyjno-Gospodarczego obejmuje „zarządzanie budynkami i terenami użytkowanymi przez Zamek, w tym zapewnienie bezpieczeństwa i porządku”.
Natomiast informacja wskazująca, że Zamek Cieszyn był zobowiązany do dbania o estetykę oraz utrzymania czystości w zakresie użytkowanego obszaru (części Góry Zamkowej), jest informacją skrajnie niepełną, wypaczającą stan faktyczny wynikający z ustawowych oraz umownych obowiązków dzierżawcy, któremu powierzono mienie komunalne, w tym przedmiotowe drewniane schody.
