Z jednej strony Beskid Żywiecki, z drugiej Spisz. Z jednej – muzyka przekazywana z pokolenia na pokolenie, z drugiej – klasyczne wykształcenie, jazz i współczesne eksperymenty. Wiola Jakubiec i Dorota Błaszczyńska-Mogilska nie próbują odtwarzać dawnego świata. Sięgają do jego melodii, rytmów i opowieści, by stworzyć muzykę, która brzmi jak spotkanie tradycji z teraźniejszością.
Skrzypce potrafią opowiedzieć bardzo różne historie. Mogą zabrzmieć jak instrument w orkiestrze, prowadzić melodię w kameralnym składzie, ale też przywołać dźwięk wiejskiej kapeli, taneczny rytm i śpiew, który przez lata rozbrzmiewał w górskich domach. Wiola Jakubiec i Dorota Błaszczyńska-Mogilska dobrze znają te światy. Jedna dorastała w Żywcu, w otoczeniu beskidzkiej muzyki, druga wychowała się w Krakowie, ale ważnym miejscem jej życia stał się Spisz. Obie przeszły klasyczną edukację muzyczną. Spotkały się na studiach jazzowych i związanych z muzyką świata, a wspólne granie szybko okazało się czymś więcej niż kolejnym ćwiczeniem w duecie.
Tak powstała SEKUNDa – formacja, która nie chce być zamknięta w jednej muzycznej szufladzie. Jej twórczość wyrasta z tradycji, ale nie jest próbą odtworzenia jej w muzealnej postaci. Dawne melodie stają się punktem wyjścia do poszukiwań, w których jest miejsce na klasyczną precyzję, improwizację, jazzową wyobraźnię i brzmienia dalekie od tego, co zwykle kojarzy się z góralską kapelą.
„Decyzja o powstaniu SEKUNDy była dla nas przede wszystkim spotkaniem i swego rodzaju laboratorium – przestrzenią, w której podczas studiów mogłyśmy odkrywać różnorodne brzmienia i sprawdzać, w jaki sposób można eksperymentować z muzyką tradycyjną i klasyczną. Sekunda była i wciąż jest dla nas przestrzenią poszukiwania nowatorskich rozwiązań i nieszablonowych pomysłów na tworzenie naszej muzyki”.
Najpierw był taniec
W przypadku Wioli Jakubiec droga do skrzypiec zaczęła się od śpiewu, tańca i fascynacji tradycyjnymi strojami. Pochodzi z Żywca, a folklor nie był dla niej odkryciem dokonanym dopiero w dorosłym życiu ani zainteresowaniem przyniesionym z akademickich sal. Od dziecka przyciągały ją lokalne zespoły ludowe. Fascynowały ją stroje, energia występów i muzyka, która miała w sobie coś zupełnie innego niż dźwięki znane z codziennego otoczenia.
Zaczynała od tańca i śpiewu w zespole ZPiT „Pilsko”. Dopiero później pojawiły się skrzypce. Prosiła rodziców, by pozwolili jej uczyć się gry na tym instrumencie, aż w końcu trafiła do szkoły muzycznej w Żywcu, gdzie została absolwentką SSM II stopnia w klasie skrzypiec Błażeja Rogóża. Równolegle rozwijała zainteresowanie muzyką tradycyjną, grając w kapeli zespołu „Żywczanie”. W ten sposób spotkały się dwie drogi, które z czasem miały stać się podstawą jej artystycznej osobowości: edukacja klasyczna i muzyka zakorzeniona w lokalnej tradycji.
Nie oznacza to, że od początku wiedziała, dokąd ją to zaprowadzi. W jej muzycznych zainteresowaniach pojawiały się różne fascynacje, między innymi muzyka bałkańska. Był też moment, kiedy próbowała szukać dla siebie miejsca poza folklorem, w klasyce i jazzie. Ostatecznie jednak wracała do tego, co znała z dzieciństwa. Nie jako do zamkniętego repertuaru, lecz do źródła, z którego można czerpać przez całe życie.
Dziś Wiola Jakubiec jest skrzypaczką, wokalistką i etnomuzykolożką. Ma doświadczenie zdobywane w kapelach góralskich i zespołach związanych z muzyką Karpat, współpracowała z wykonawcami i środowiskami regionalnymi Beskidu Żywieckiego. Jej działalność obejmuje również edukację i warsztaty śpiewu tradycyjnego. W SEKUNDzie wnosi więc nie tylko instrumentalną sprawność, ale także znajomość muzyki, która dla wielu słuchaczy pozostaje przede wszystkim efektownym scenicznym widowiskiem.
Za tą wiedzą stoi coś więcej niż zainteresowanie repertuarem. To świadomość, że folklor nie jest jednorodnym zbiorem melodii, które można przypisać do jednego regionu i odtworzyć według jednego wzorca. Różnią się style wykonawcze, lokalne zwyczaje, temperament muzykantów. Nawet archiwalne nagrania, tak ważne w poznawaniu dawnych brzmień, wymagają uważnego słuchania. Jak zwracała uwagę Wiola, wiele z nich dokumentuje muzyków u schyłku życia. Nie zawsze pokazuje więc, jak grali w młodości, kiedy mieli większą sprawność, mocniejszy głos i inne możliwości wykonawcze.
To istotna uwaga dla każdego, kto chce świadomie sięgać do tradycji. Dawne nagranie nie musi być niepodważalnym wzorcem. Jest śladem konkretnego wykonania, człowieka i czasu. Trzeba umieć je odczytać, a nie tylko naśladować.
Spisz, który zostaje w człowieku
Droga Doroty Błaszczyńskiej-Mogilskiej do muzyki tradycyjnej wyglądała inaczej. Pochodzi z Krakowa, z rodziny, w której muzyka była obecna od dawna. Jej ojciec jest flecistą, a ona sama już jako dziecko chciała grać na skrzypcach. Uczyła się w krakowskiej szkole muzycznej pod kierunkiem profesor Ireny Wójtowicz. Trzy lata później do tej samej nauczycielki trafiła jej siostra Weronika. Siostry wspólnie muzykowały i nadal rozwijają własne projekty.
W domu Doroty nie ograniczano się jednak do klasycznego repertuaru. Ojciec, Stefan Błaszczyński, wykonywał również muzykę rozrywkową i folkową. Dzięki temu młoda skrzypaczka od początku miała kontakt z różnymi sposobami grania, a improwizacja nie była dla niej czymś obcym. To doświadczenie okazało się ważne, gdy zaczęła szukać własnego języka muzycznego.
Drugim miejscem, które ukształtowało jej wrażliwość, był Spisz. Rodzice mieli dom w Rzepiskach, gdzie Dorota spędzała dużo czasu. Nie urodziła się w góralskiej społeczności i nie próbuje przedstawiać się jako ktoś, kto od dziecka wyrastał w tamtejszej tradycji. Nie mówi też czystą gwarą. Nie przeszkadza jej to jednak czuć silnej więzi z tym miejscem.
Zwracała uwagę na język mieszkańców, z przyjemnością słuchała ich rozmów i z czasem przejmowała niektóre zwroty. Takie przywiązanie do miejsca nie musi wynikać z metryki ani z deklaracji. Czasem rodzi się z wieloletniej obecności, uważnego słuchania i bliskiej relacji z ludźmi.
W SEKUNDzie spotkały się więc dwie różne biografie. Wiola przyniosła doświadczenie muzyki beskidzkiej, Dorota – klasyczny warsztat i własną relację ze Spiszem. Nie próbowały ujednolicać tych doświadczeń. Przeciwnie, różnice stały się jednym z atutów duetu.
Spotkanie, z którego powstała SEKUNDa
Artystki poznały się na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, na kierunku jazz i world music, w klasie skrzypiec Mateusza Smoczyńskiego. Wspólne próby zaczęły się spontanicznie. Z czasem z pojedynczych pomysłów wyłoniły się utwory, a z nich – zespół.
Nie było to przypadkowe spotkanie dwóch instrumentalistek. Każda miała już własne doświadczenia, inspiracje i sposób myślenia o muzyce. Wiola była mocniej związana z folklorem, Dorota wnosiła klasyczne przygotowanie i otwartość na różne stylistyki. Wspólnym mianownikiem okazała się ciekawość tego, co można zrobić ze skrzypcami, głosem i muzycznymi tradycjami, które nie muszą pozostać w niezmienionej postaci.
Nazwa zespołu również ma kilka znaczeń. Sekunda to jednostka czasu, ale także odległość między dźwiękami – interwał, który często pojawia się w ich muzyce. W tradycyjnym muzykowaniu „sekundowanie” oznacza z kolei sposób akompaniowania na skrzypcach. Jest jeszcze zwykłe, codzienne znaczenie tego słowa: bycie dla kogoś wsparciem, towarzyszenie mu. W nazwie znalazło się więc miejsce zarówno na muzyczną technikę, jak i na relację dwóch osób.
„Podczas studiów zaczęłyśmy eksperymentować nie tylko z brzmieniem skrzypiec, ale również z dodaniem głosu i pieśni do faktury skrzypcowej. O ile jest to charakterystyczne dla muzyki tradycyjnej, w której muzykanci często również śpiewali, o tyle w wykonawstwie stricte klasycznym jest to wręcz dziwne czy niemal nie do pomyślenia. To połączenie nadało naszemu duetowi pewną wyjątkowość, a jednocześnie stało się dla nas wyzwaniem technicznym – jak połączyć głos jako instrument ze skrzypcami i stworzyć z nich spójną całość”.
Ważna okazała się także możliwość improwizowania. Obie miały klasyczne wykształcenie, ale nie chciały ograniczać się do odtwarzania zapisanego materiału. Technika i warsztat są potrzebne, bo pozwalają swobodnie realizować pomysły, jednak same nie wystarczą. W graniu liczą się również intuicja, emocje i autentyczność. Tego nie da się nauczyć wyłącznie w szkolnej sali.
Wspólna praca nie oznacza przy tym, że zawsze mają identyczne zdanie. Artystki mówią o różnicach temperamentów i spojrzeń na poszczególne utwory. Ich kompozycje nie są raz na zawsze zamknięte. Po koncertach wracają do nagrań, słuchają ich i analizują, co można zmienić. Niektóre pomysły dojrzewają, inne z czasem przybierają zupełnie inną postać. To proces, w którym gotowy utwór jest raczej kolejnym etapem niż ostatecznym końcem pracy.
„Proces twórczy, który odbywa się za zamkniętymi drzwiami sali ćwiczeń, to jedno, ale ważnym elementem pracy duetu jest wzajemne poznanie się i zaufanie na scenie. Improwizacja jest dla nas pewnym językiem. Chyba nigdy nie zagrałyśmy dwóch takich samych koncertów, a pewne pomysły potrafią pojawić się na scenie zupełnie niespodziewanie. Śmiało możemy powiedzieć, że dzięki temu nasze koncerty bywają wyjątkowe i niepowtarzalne. Nie zmienia to jednak faktu, że cały czas staramy się rozwijać i pracować nad naszym materiałem”.

Nie tylko skrzypce
Podstawą brzmienia SEKUNDy są dwa instrumenty, ale ich możliwości nie kończą się na klasycznej grze smyczkiem. Wiola i Dorota sięgają po skrzypce barytonowe, których dźwięk jest niższy od brzmienia zwykłych skrzypiec. Wykorzystują również różne techniki artykulacyjne, pozwalające uzyskać rytmiczne, perkusyjne efekty. Do tego dochodzi śpiew, a Dorota korzysta także z loopera – urządzenia umożliwiającego zapętlanie nagranych dźwięków i budowanie z nich kolejnych warstw muzycznych.
Wiola wnosi do zespołu także instrumenty związane z tradycją pasterską: piszczałkę sześciootworową, piszczałkę wielkopostną oraz zbyrcoki, czyli dzwonki używane przy wypasie zwierząt. Nie są to rekwizyty mające jedynie podkreślić regionalny charakter występu. Ich brzmienie staje się częścią aranżacji.
Nauka gry na takich instrumentach nie przebiegała u Wioli tak jak edukacja skrzypcowa. Sama określała się w tym zakresie mianem samouczki, choć korzystała z rad innych muzyków. Podpowiedzi udzielał jej między innymi ojciec Doroty, flecista. To kolejny przykład tego, jak w pracy duetu spotykają się różne doświadczenia i kompetencje.
Instrumenty pasterskie wprowadzają do muzyki SEKUNDy dźwięki, których nie da się pomylić z klasycznym składem smyczkowym. Nie chodzi jednak o to, by za wszelką cenę uzyskać efekt dawnej kapeli. Skrzypce, głosy, piszczałki i dzwonki tworzą wspólnie nową całość. Czasem pozostaje w niej rozpoznawalny ślad konkretnego regionu, innym razem tradycyjny motyw staje się jedynie punktem wyjścia do dalszych poszukiwań.
Także śpiew nie jest dodatkiem do instrumentalnej części koncertu. Dawne pieśni przynoszą własny język, rytm i emocje. W wielu z nich powracają tęsknota za górami, miłość, trud codziennego życia i doświadczenia, które mimo upływu lat nie straciły aktualności.
Artystki korzystają z tradycyjnych tekstów, ale nie zawsze łączą je z melodiami w taki sposób, jakiego można by się spodziewać. Zdarza się, że słowa jednej pieśni zestawiają z melodią innej. Nie jest to zabieg obcy samej tradycji. Dawne utwory funkcjonowały w wielu wariantach, a melodie i teksty przenikały się w zależności od wykonawców i miejsc. Współczesne opracowanie nie musi więc oznaczać zerwania z dawnymi praktykami.
Tradycja bez kostiumu
Ważne jest to, czego SEKUNDa nie chce robić. Dorota Błaszczyńska-Mogilska podkreślała, że nie zamierza udawać tradycyjnej muzykantki, skoro jej doświadczenie jest inne. Tak samo nie chce posługiwać się gwarą na pokaz. Może czerpać z muzyki Spiszu, uczyć się jej i pozostawać z tym regionem w bliskiej relacji, ale nie musi odgrywać roli kogoś, kim nie jest.
To podejście odróżnia świadomą inspirację od stylizacji. W muzyce ludowej łatwo poprzestać na rozpoznawalnych znakach: stroju, gwarze, charakterystycznym rytmie czy melodii. Można w ten sposób stworzyć efektowny występ, ale niekoniecznie powiedzieć coś własnego. SEKUNDa szuka głębiej. Interesuje ją nie tylko to, jak dawna muzyka brzmiała, lecz także jak działała, jakie emocje niosła i co można z niej wydobyć dzisiaj.
Wśród inspiracji artystek są nagrania sióstr Józefy i Zofii Sordyl z Korbielowa oraz kapeli braci Byrtków z Pewli Wielkiej. To ważne punkty odniesienia dla muzyki Beskidu Żywieckiego. Obok nich pojawiają się kompozytorzy współczesnej muzyki polskiej, między innymi Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki, a także zespoły i wykonawcy poruszający się na styku folku, klasyki i eksperymentu.
Dorota mówiła o uczeniu się języka muzycznego od kompozytorów, których twórczość zna i ceni. Wiola zwracała uwagę na emocjonalność, klimat, harmonię i rytmikę. Nie chodzi o kopiowanie konkretnych rozwiązań, lecz o przyswajanie inspiracji i przetwarzanie ich we własny sposób.
Dlatego trudno przypisać SEKUNDę wyłącznie do muzyki folkowej. W jej utworach można usłyszeć klasyczne przygotowanie, elementy jazzu, minimalizmu i improwizacji, ale żaden z tych kierunków nie wyczerpuje całości. Artystki nie chcą deklarować przynależności do jednej kategorii. Ważniejsza jest dla nich swoboda poszukiwań.
„Od nazwy gatunku czy muzycznej szufladki, do której można by nas przypisać, zdecydowanie ważniejsza jest dla nas sama muzyka. Świadomie chcemy wychodzić poza różnego rodzaju schematy i ramy, ponieważ to właśnie daje nam wolność w tworzeniu i pozwala swobodnie poszukiwać własnego języka muzycznego”.
Pieśń, która nie jest tylko wspomnieniem
Dobrym przykładem tego, jak duet traktuje tradycyjny repertuar, jest „Wąż się wije”. Utwór nie prowadzi słuchacza w stronę sielankowego obrazu dawnej wsi. Podejmuje temat przemocy domowej i społecznego przyzwolenia na krzywdę. Pokazuje, że dawne pieśni mogą zawierać treści trudne, niepokojące i zaskakująco aktualne.
„Nie boimy się, a wręcz chcemy sięgać po trudne tematy, również te, które przez lata były w naszej kulturze tabu i wciąż potrafią nim być. Pieśni tradycyjne zawsze stanowiły przestrzeń, w której można było wyśpiewać trudne emocje i dać głos sprawom, o których na co dzień nie mówiło się głośno. To właśnie w pieśni takie tematy mogły wybrzmieć i znaleźć swoje ujście”.
To ważne, bo folklor bywa przedstawiany jako świat wyidealizowany: barwny, pogodny, bezpieczny, zatrzymany w przeszłości. Tymczasem tradycyjne pieśni opowiadały również o cierpieniu, konfliktach, nierównościach i ludzkich słabościach. Nie wszystkie melodie służyły do tańca, nie każda historia kończyła się szczęśliwie.
SEKUNDa nie próbuje wygładzać tych opowieści. Przeciwnie, wydobywa z nich znaczenia, które można odczytywać także współcześnie. Dawny tekst nie musi być traktowany jak dokument zamkniętej epoki. Może stać się głosem w sprawie, która nadal dotyczy ludzi.
W repertuarze duetu znajdują się również melodie z różnych części Karpat i południowej Polski. „Groniczek” nawiązuje do Beskidu Śląskiego, „Polana” do Beskidu Żywieckiego, „Serdecko” i „Jurgów” do Spiszu. Jest też morawska kołysanka „Dobrú noc”. Każdy z tych utworów ma własny rodowód, ale w opracowaniach artystek nie chodzi o stworzenie katalogu regionalnych stylów. Zestawione razem budują opowieść o muzycznych sąsiedztwach, przepływie melodii i inspiracji, które nie zawsze zatrzymują się na granicach administracyjnych.
Od konkursowych nagród do własnej płyty
Pierwsze lata działalności przyniosły SEKUNDzie szybkie sukcesy. W lipcu 2021 roku duet zdobył pierwszą nagrodę na sKRAJ Kultury Etno Festiwalu w Chełmie. Kilka miesięcy później zwyciężył konkurs „Scena Otwarta” podczas 31. Mikołajek Folkowych w Lublinie. W 2022 roku przyszło kolejne ważne wyróżnienie: II nagroda ex aequo w Konkursie Muzyki Folkowej „Nowa Tradycja” oraz nagroda specjalna Programu 2 Polskiego Radia.
Na konkursowych scenach artystki pokazały, że potrafią połączyć folkowe rytmy z klasycznym warsztatem, nie tracąc przy tym własnego charakteru. Jury zwracało uwagę na ich możliwości instrumentalne i wokalne oraz na umiejętność przyciągnięcia uwagi słuchaczy przy użyciu oszczędnych środków. To istotne, bo na scenie występowały jako duet – bez rozbudowanego składu, który mógłby przykryć niedostatki pomysłu.
Nagroda radiowej Dwójki miała także wymiar praktyczny. Umożliwiła realizację autorskiej płyty. Na jej wydanie trzeba było jednak poczekać. Artystki nie chciały spieszyć się z zamknięciem materiału. Pracowały nad repertuarem, aranżacjami i brzmieniem, a nagrania rozrosły się do projektu angażującego znacznie większe grono muzyków.
Istotna była Nagroda Trytona na Festiwalu FAMA w Świnoujściu, którą zespół otrzymał w 2022 roku. Przyjaźń i współpraca z Festiwalem FAMA zaowocowały później powstaniem projektu „Tu był Grzegorz z Ciechowa”. Artystki zagrały na żywo materiał z płyty Grzegorza Ciechowskiego „OjDADAna”, ponownie zaaranżowany przez Dorotę Błaszczyńską, w towarzystwie Grzegorza Kowalskiego. Gościem specjalnym projektu był MIUOSH.
W 2022 roku duet został zaproszony na showcase podczas festiwalu Ritmo Budapest. W kolejnych latach występował na festiwalach i koncertach, rozwijając repertuar oraz sceniczną formułę. Artystki brały również udział w radiowych przedsięwzięciach, między innymi w koncercie „My tu przyszli po kolędzie”, przygotowanym z zaproszonymi muzykami. W styczniu 2023 roku z SEKUNDą wystąpili między innymi Kacper Malisz, Weronika Grozdew-Kołacińska, Agata Jonczak, Agnieszka Cudzich i członkowie muzykującej rodziny Błaszczyńskich.
Takie spotkania pokazywały, że duet potrafi odnaleźć się nie tylko w kameralnym repertuarze na dwa instrumenty i głosy. Współpraca z innymi muzykami otwierała kolejne możliwości aranżacyjne, ale nie odbierała SEKUNDzie jej podstawowej tożsamości. Wciąż najważniejsza pozostawała rozmowa dwóch skrzypaczek.

„Tchnienie” – płyta, która potrzebowała czasu
Debiutancki album ukazał się wiosną 2025 roku. Nosi tytuł „Tchnienie” i jest podsumowaniem kilkuletniej pracy, ale nie brzmi jak zapis jednego etapu. To raczej świadomie zbudowana opowieść, w której spotykają się melodie tradycyjne, autorskie kompozycje, śpiew i rozbudowane aranżacje.
W nagraniach uczestniczyli zaproszeni muzycy. Obok Doroty i Wioli pojawili się między innymi skrzypaczka Weronika Błaszczyńska, altowiolistka Katarzyna Czernichowska, wiolonczelistka Agata Jonczak, perkusista Wojciech Lubertowicz, a także Marcin Pospieszalski, który zagrał na fortepianie, gitarze basowej i moogu. W nagraniach wzięli udział również Stefan Błaszczyński, grający na flecie altowym i darze buka, oraz ośmioosobowy chór żeński.
Produkcją albumu zajęli się Marcin Pospieszalski i Grzegorz Kowalski. Pospieszalski, sam poruszający się na styku różnych muzycznych światów, pomagał artystkom spojrzeć na przygotowany materiał z innej perspektywy. Rozbudowany skład nie zmienił jednak płyty w prezentację możliwości zaproszonych wykonawców. Ich partie dopełniają brzmienie duetu, pozostawiając w centrum skrzypce, głosy i pomysł na muzykę.
Na albumie znalazły się zarówno opracowania melodii ludowych, jak i kompozycje własne. Obok „Groniczka”, „Polany”, „Węża” czy „Jurgowa” pojawia się „16/11” – utwór autorski, w którym zmiany rytmiczne i tempo pokazują inną stronę muzycznej wyobraźni artystek. Nie jest to płyta oparta na jednym nastroju. Są tu fragmenty spokojne i liryczne, ale także bardziej dynamiczne, wymagające od wykonawczyń dużej sprawności.
Szczególne miejsce zajmuje „Dobrú noc”, morawska kołysanka. W tej interpretacji melodia otrzymuje łagodny, kołyszący charakter, a ważną rolę odgrywa partia fletu Stefana Błaszczyńskiego, ojca Doroty. To jeden z przykładów tego, jak rodzinne i muzyczne więzi przenikają się w tym projekcie. Nie są jednak celem samym w sobie – liczy się przede wszystkim efekt artystyczny.
Do albumu dołączono także koncertową wersję tytułowego „Tchnienia”, nagraną z udziałem Leszka Możdżera i Kacpra Malisza. To osobny muzyczny epilog, pokazujący, jak kompozycja może zmieniać się w improwizacji i w spotkaniu z innymi wykonawcami. Nie jest to nagranie całej płyty z udziałem tych muzyków, lecz dodatkowa odsłona utworu, która poszerza jego interpretację.
„Możliwość nagrania debiutanckiego albumu była dla nas spełnieniem marzeń. Tym bardziej cieszy nas fakt, że w jego realizację zaangażowali się nasi przyjaciele i bliscy nam muzycy. Miałyśmy okazję przenieść naszą duetową działalność na większą obsadę instrumentalną, zarówno poprzez współpracę z kwartetem smyczkowym, jak i chórem żeńskim. Nadało to naszym utworom nowe barwy i kolory, a jednocześnie udało nam się zachować charakterystyczną dla SEKUNDy kameralność i intymność naszego grania”.
Recenzenci zwracali uwagę na kameralność i uważność albumu. W muzyce SEKUNDy nie chodzi o nadmiar dźwięków ani o efektowność za wszelką cenę. Nawet kiedy pojawiają się kolejne instrumenty, aranżacje pozostają podporządkowane melodii i emocjom. To muzyka, która nie musi stale podkreślać swojej energii. Czasem wystarczy, że pozwala wybrzmieć pojedynczemu motywowi.
Dwie drogi, jedna rozmowa
Poza SEKUNDą obie artystki rozwijają własne projekty. Dorota współtworzy z siostrą Weroniką duet Córki, w którym pojawiają się autorskie kompozycje na pograniczu popu, elektroniki i folku. Występowała również z Kwiatem Jabłoni, jest związana z Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus i kwartetem Etnosomnia. Wiola współpracuje z kapelami góralskimi i zespołami regionalnymi, gra między innymi z kapelą Torka z Cieszyna oraz kapelą „Póki Co” z Żywca. Jest również pomysłodawczynią i założycielką kobiecej grupy wokalnej „Etnovia” z Warszawy. Współpracuje z Teatrem Współczesnym w Warszawie, wykonując na żywo muzykę do spektaklu „Chłopki”. Prowadziła również zajęcia ze śpiewu tradycyjnego na Akademii Muzycznej w Katowicach. Jej działalność obejmuje także pracę edukacyjną.
Każda z nich ma więc własny muzyczny świat, własne zobowiązania i doświadczenia. SEKUNDa jest miejscem, w którym te drogi przecinają się na szczególnych zasadach. Nie wymaga rezygnacji z innych zainteresowań, przeciwnie – korzysta z tego, co każda z artystek przynosi ze sobą.
Może właśnie dlatego ich muzyka nie przypomina prostego połączenia dwóch odmiennych stylów. Nie ma tu jednej strony, która dostarcza tradycję, i drugiej, która ją nowocześnie opracowuje. Wiola i Dorota wspólnie decydują, co z dawnych melodii zachować, co przekształcić, a gdzie pozwolić sobie na odejście od pierwotnego wzoru. Nie zawsze chodzi o to, by słuchacz rozpoznał konkretny region czy źródło. Czasem ważniejsze jest wrażenie, jakie pozostaje po wysłuchaniu utworu.
W ich podejściu do muzyki tradycyjnej nie ma ani potrzeby udawania dawnych muzykantów, ani przekonania, że wszystko, co stare, wymaga poprawiania. Jest szacunek dla źródeł, ale także świadomość, że tradycja nie przetrwa wyłącznie dzięki powtarzaniu tych samych wykonań. Żyje wtedy, gdy kolejne pokolenia potrafią odnaleźć w niej coś dla siebie i opowiedzieć ją własnym językiem.





