Choć wciąż to mamy najczęściej korzystają z urlopów związanych z opieką nad dziećmi, ojcowie coraz chętniej angażują się w wychowanie swoich pociech już od pierwszych miesięcy życia. Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że liczba mężczyzn korzystających z urlopu rodzicielskiego systematycznie rośnie.
W Dniu Ojca ZUS przypomina, że po narodzinach dziecka z płatnych urlopów mogą korzystać nie tylko matki. Ojcom przysługuje nie tylko dwutygodniowy urlop ojcowski, ale również część urlopu macierzyńskiego oraz urlop rodzicielski.
Coraz więcej ojców na urlopie rodzicielskim
Przełomem okazały się zmiany przepisów wprowadzone w 2023 roku. Urlop rodzicielski został wydłużony o dziewięć tygodni, które są zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica. Jeśli ojciec z nich nie skorzysta, przepadają.
– Od kwietnia 2023 roku urlop rodzicielski trwa o 9 tygodni dłużej. Obowiązuje przy tym zasada, że mama i tata mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przenieść na drugiego opiekuna. Niewykorzystana część urlopu przepada – przypomina Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.
Statystyki pokazują, że rozwiązanie zachęciło wielu mężczyzn do większego zaangażowania w opiekę nad dziećmi. W całym kraju w 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało niemal 42 tys. ojców, a rok później już blisko 57 tys. Od stycznia do maja 2026 roku było ich około 28 tys.
Podobny trend widać w województwie śląskim. W 2024 roku na urlopie rodzicielskim przebywało ponad 5,1 tys. mężczyzn, a w 2025 roku już 7,4 tys. W pierwszych czterech miesiącach tego roku z tego uprawnienia skorzystało 3,1 tys. ojców.
Mogą przejąć także część urlopu macierzyńskiego
W przypadku narodzin jednego dziecka urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Pierwszych 14 tygodni jest zarezerwowanych wyłącznie dla matki. Po tym czasie może ona wrócić do pracy, a pozostałą część urlopu przejmuje ojciec, jeśli podlega ubezpieczeniu chorobowemu.
W całej Polsce w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego pobierało 1665 ojców. W całym 2025 roku było ich 5027, a rok wcześniej 6163.
„To doświadczenie zostaje na zawsze”
Ojcowie, którzy zdecydowali się skorzystać z urlopu rodzicielskiego, podkreślają, że czas spędzony z dzieckiem jest bezcenny.
– Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko – mówi Michał Wiśniewski, uczestnik kampanii „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”, prowadzonej przez Fundację Share The Care i ZUS.
Podobnego zdania jest Mateusz Piórko. – Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Tym, którzy mają urlop rodzicielski przed sobą albo wciąż się wahają, życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze – podkreśla.
Mniej chętnych na urlop ojcowski
Co ciekawe, maleje liczba mężczyzn korzystających z dwutygodniowego urlopu ojcowskiego. W 2024 roku zasiłek za ten okres pobrało ponad 162 tys. ojców, w 2025 roku około 137 tys., a od stycznia do maja 2026 roku ponad 53 tys.
ZUS zachęca przyszłych i obecnych rodziców do korzystania z przygotowanego poradnika, który wyjaśnia zasady przyznawania zasiłków macierzyńskich, chorobowych i opiekuńczych oraz pomaga odnaleźć się w przepisach dotyczących rodzicielstwa i ubezpieczeń społecznych.
