Nazwy ulic są czymś więcej niż tylko elementem miejskiej topografii. To zapis lokalnej historii, świadectwo pamięci i symboliczny hołd dla ludzi oraz instytucji, które przez stulecia współtworzyły oblicze Cieszyna. Przekonuje o tym nowa wystawa „Patroni cieszyńskich ulic”, którą można oglądać w Galerii Książnicy Cieszyńskiej przy ul. Menniczej 46. Wernisaż ekspozycji odbył się 3 lipca.
Autorki wystawy – Halina Morawiec, Jolanta Sztuchlik i Beata Tomica – zapraszają zwiedzających do nietypowej podróży po mieście. Zamiast oglądać Cieszyn wyłącznie przez pryzmat zabytków czy architektury, proponują spojrzeć na niego poprzez nazwy ulic i ludzi, których upamiętniają.
Na ekspozycji zaprezentowano 23 postacie oraz dwie instytucje – Macierz Szkolną Księstwa Cieszyńskiego i Czytelnię Ludową. Bohaterami wystawy są osoby, których działalność odcisnęła trwały ślad w życiu religijnym, społecznym, naukowym, gospodarczym i kulturalnym miasta oraz całego Śląska Cieszyńskiego.
Wśród nich znaleźli się m.in. św. Melchior Grodziecki, jezuita i męczennik, Jakub Singer, pierwszy Żyd, któremu pozwolono osiedlić się w Cieszynie na stałe, ks. Leopold Jan Szersznik, twórca biblioteki i muzeum, z których wyrosła dzisiejsza Książnica Cieszyńska, a także burmistrzowie Ludwik Klucki i Jan Michejda, publicysta Paweł Stalmach, poeta Jan Kubisz, kryptolog Gwido Karol Langer czy współczesny artysta Andrzej Szewczyk.
Szczególną atrakcją ekspozycji jest prezentacja autografu utworu „Płyniesz Olzo” Jana Kubisza – jednego z najcenniejszych eksponatów wystawy. Zwiedzający mogą zobaczyć również unikatowe rękopisy, starodruki, dokumenty, fotografie, mapy oraz historyczne plany miasta pochodzące ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej.
Ekspozycja przypomina również historię cieszyńskiego nazewnictwa ulic. Współczesny system nazw zaczął kształtować się pod koniec XIX wieku, gdy dynamicznie rozwijające się miasto wymagało uporządkowania przestrzeni. Od tego czasu nazwy ulic wielokrotnie się zmieniały, odzwierciedlając kolejne przemiany polityczne, społeczne i kulturowe. Dzięki temu mapa Cieszyna stała się swoistym dokumentem swoich czasów, pokazującym nie tylko historię miasta, ale także zmieniające się wartości i pamięć kolejnych pokoleń.
Przygotowanie wystawy wymagało nie tylko wyboru patronów i zgromadzenia materiałów źródłowych, lecz także ponownej analizy historii cieszyńskich ulic. Jak podkreślają autorki, prace badawcze przyniosły również kilka nowych i interesujących ustaleń, uzupełniających dotychczasową wiedzę o patronach miejskich ulic. Wystawa „Patroni cieszyńskich ulic” inauguruje cykl ekspozycji poświęconych osobom i instytucjom upamiętnionym w przestrzeni miasta. W kolejnych odsłonach projektu zostaną przedstawieni patroni ulic z innych części Cieszyna.
Ekspozycję można oglądać do 14 listopada 2026 roku w Galerii Książnicy Cieszyńskiej przy ul. Menniczej 46, w godzinach otwarcia biblioteki.
